۹۶، سال خوبي براي بخش معدن بود
رئيس هيات عامل ايميدرو در مصاحبه نوروزي با روزنامه صمت، بخش معدن را در سال 96 خوب توصيف كرد. وي گفت: بخش معدن و صنايع معدني در سالي كه گذشت توانست گامي ديگر در جهت توسعه و اشتغالزايي كشور بردارد. در واقع بخش معدن و صنايع معدني توانست با بهره‌برداري از طرح‌هاي متفاوت، جايگاه خود را در اقتصاد پررنگ‌تر از گذشته كند. پيش‌بيني مي‌شود سال ۹۷ بهتر از سال ۹۶ باشد.
مشروح مصاحبه با مهدي كرباسيان را در ادامه مي خوانيد:
سال ۹۶ از نگاه معدن و صنايع معدني چگونه بود؟
سال ۹۶ را براي معدن و صنايع معدني به طور نسبي سال موفقي مي‌دانم يعني نسبت به ديگر حوزه‌هاي اقتصادي كشور وضع مطلوب‌تري داشت. با تمام محدوديت‌هايي كه در سال ۹۶ در اين حوزه وجود داشت اين حوزه توانست به خوبي حركت كند. يكي از دلايل، آن است كه در سال ۱۳۹۶، برنامه‌ريزي‌هاي سال ۹۲ به نتيجه رسيد و يك حركت رو به جلو بود اما در كنار اين موضوع، سازمان توسعه و نوسازي معادن و صنايع معدني ايران(ايميدرو) هم برنامه‌ها و پشتيباني‌هايي داشت كه به نتيجه رسيد. ما در حوزه اكتشاف خوشبختانه عملكرد موفقي داشتيم و نتايج بسيار خوبي حاصل شد. تعدادي از پروژه‌ها از جمله۴ طرح از پروژه‌هاي آهن اسفنجي، ۲ واحد ۵ ميليون تني گندله‌سازي در سنگان و طرح 2.5 ميليون تني كنسانتره در سنگان به بهره‌برداري رسيد. در حوزه مس نيز تعدادي از پروژه‌هاي مهم همچون كاتد و پروژه‌هاي ديگر در سرچشمه به بهره‌برداري رسيدند. در حوزه شركت‌هاي معدني مانند گل‌گهر، چادرملو و فولاد مباركه، پروژه‌هاي خوبي به بهره‌برداري رسيد. مراحل نهايي كارخانه فولاد در واحد فولاد خراسان در حال انجام است. در حوزه آلومينيوم نيز پروژه آلومينيوم جنوب (سالكو) با قوت در حال پيشرفت است و بر اساس زمان‌بندي، كارها در آن انجام مي‌شود. اميدوار هستيم در سال آينده، ۳۰۰ هزار تن به ظرفيت آلومينيوم كشور اضافه شود. همچنين در حوزه زغال‌سنگ، اواخر سال گذشته با حضور وزير وقت صنعت، معدن و تجارت درباره نرخ اين محصول معدني به جمع‌بندي دست پيدا كرديم. اگرچه توليدكنندگان زغال‌سنگ هنوز راضي نيستند اما به طور كلي بايد اين اتفاق را يك گام رو به جلو دانست. در حوزه صادرات نيز وضعيت خوبي را شاهد بوديم. براي نمونه صادرات فولاد با ۸ ميليون تن ركورد زد. از سويي ديگر در توليد فولاد به رقم ۲۱ ميليون تن دست پيدا كرديم كه بسيار خوب است. با توجه به اينكه هنوز ركود در ساختمان‌سازي وجود دارد، ظرفيت توليد فولاد به ۳۳ ميليون تن رسيد. همچنين در كنسانتره ۸۰درصد و در گندله‌سازي ۱۲۰درصد افزايش ظرفيت انجام شده است. در نتيجه به طور نسبي در مقايسه با ساير بخش‌هاي صنعتي كشور، حوزه معدن و صنايع معدني، سال خوبي را شاهد بوده است.
امسال شاهد بهره‌برداري از طرح‌هاي آهن اسفنجي در فولادهاي استاني بوديم. اين طرح‌ها تا چه اندازه ما را به توليد ۵۵ ميليون تن فولاد نزديك مي‌كند؟
در سال ۱۳۹۶، همانطور كه اشاره شد، يك گام بزرگ براي رسيدن به توليد ۵۵ ميليون تن برداشته شده است. ما ظرفيت ۳۱ ميليون تن را پشت سر گذاشته‌ايم و پيش‌بيني‌مان آن است كه تا پايان برنامه ششم به طور حتم به هدف در نظر گرفته شده دست پيدا خواهيم كرد. پروژه‌هاي در دست افتتاح ما در پيش است. پيش‌بيني‌اي كه در ستاد زنجيره فولاد نيز مطرح شده است آن است كه ايجاد ۵۵ ميليون تن ظرفيت توليد فولاد قابل تحقق است اما كمي مشكلات نرم‌افزاري از جمله گشايش‌هاي بانكي، مسائل نقدينگي، زيرساخت‌ها و... كه برخي از اين پروژه‌ها دارند بايد حل شود. در ايميدرو جلسه‌هاي مكرري برگزار شده و شركت فولاد مكلف است پروژه به پروژه مسائل را پيگيري كند. اميدوار هستيم تحقق ۵۵ ميليون تن عملي شود. در حال‌حاضر تنها هدف‌گذاري ۵۵ ميليون تن ديده شده است. اگر كمي تعاملات بين‌المللي ما بهتر شود و بتوانيم سرمايه‌گذاري خارجي كنيم مي‌توانيم هدف‌هاي بهتري را محقق كنيم.
نظر شما درباره فناوري ايراني پرد چيست؟
به هر حال شاهد چند اتفاق بوديم. ۲ پروژه از فناوري ايراني پرد عملي شد و يكي ديگر در دست ساخت است. در اين مورد يك گام به جلو برداشته‌ايم. در گندله‌سازي و كنسانتره‌سازي نيز شركت‌هاي ايراني مشغول كار هستند. در سنگان، كنسانتره 2.5 ميليون تني به بهره‌برداري رسيد، پروژه گندله‌سازي نيز به ميزان ۱۰ ميليون تن ( ۲ واحد) به بهره‌برداري رسيد. در سنگان اين كار با طرح ايراني انجام شد. در حوزه‌هاي ديگر نيز پيشرفت‌هاي خوبي داشتيم اما شايد برخي از دوستان معتقد هستند بايد يك تحول اساسي در زمينه فناوري ايجاد مي‌شد اما بايد پذيرفت در زمينه فناوري با برخي محدوديت‌ها روبه‌رو هستيم زيرا بحثي با عنوان تحريم مطرح است، هر چند بخشي از تحريم‌ها پس از برجام برداشته و مشكلات حل شد. البته هنوز اين تحريم‌ها به طور كامل برداشته نشده و ما در اين حوزه با محدوديت‌هايي روبه‌رو هستيم اما خوشبختانه گام به گام در حوزه فناوري در حال پيشرفت هستيم.
قرار بود درباره وضع عوارض بر صادرات سنگ‌آهن در ستاد فولاد تعيين تكليف شود. وضعيت در اين باره چگونه بوده و اين ستاد چه تصميمي گرفته است؟
به عنوان يكي از مديران قديمي و صاحب‌نظر بحث‌هاي اقتصادي مي‌توانم بگويم ايجاد محدوديت براي صادرات در بلندمدت به ضرر كشور است زيرا صادرات منافع متعددي دارد. براي نمونه، نخستين موضوع، تامين منابع ارزي است. شركت‌ها با صادرات، به ميزان حداكثري توليدات و بازار جهاني دست پيدا مي‌كنند. همچنين در همين زمينه سطح كيفيت افزايش پيدا كرده و به سمت دستيابي به فناوري‌هاي روز دنيا حركت مي‌كنيم. در كنار اين موارد بحث ديگري به نام سودآوري نيز وجود دارد. در مجموع نبايد براي مشكلات و كمبودهاي موجود در كشور و مسائل مقطعي، در زمينه صادرات و جايگاه ويژه‌اي كه ايران در بازارهاي صادراتي دارد، مشكل درست كنيم. به ويژه آنكه صادرات در كشور ما كه با مشكل تحريم‌ها روبه‌رو است مي‌تواند تعاملات بين‌المللي را بيشتر كرده و كشورهاي خارجي را به محصولات ايراني وابسته كند. البته از سويي ديگر بحث ديگري با عنوان حمايت از توليد داخل مطرح است. بديهي است اين ۲ موضوع با يكديگر تضاد ندارند و بايد برنامه‌ريزي شود تا ضمن حمايت از توليد داخلي براي صادرات نيز مشكل ايجاد نشود. درباره عوارض صادراتي نيز با توجه به تاكيد وزير محترم صنعت، معدن و تجارت قرار است بدون مشورت با انجمن‌ها تصميمي گرفته نشود. به همين دليل در جلسه آينده ستاد فولاد درباره اين موضوع بحث خواهد شد.
عرضه سنگ‌آهن در بورس كالا تا چه اندازه مي‌تواند در جلوگيري از خام‌فروشي موثر باشد؟
بدون شك عرضه هر نوع كالايي در بورس كالا موجب سلامت و شفافيت مي‌شود و به سود توليدكننده خواهد بود. ما از اين موضوع استقبال مي‌كنيم. بديهي است حضور سنگ‌آهن در بورس كالا مورد حمايت سازمان توسعه و نوسازي معادن و صنايع معدني بوده است. در اين باره بايد هماهنگي‌هايي انجام مي‌شد كه ۲ جلسه با رئيس بورس كالا داشتيم و اميدوار هستيم عملياتي شود.
پرداخت يك درصد از محل فروش مواد معدني به خزانه دولت را چطور ارزيابي مي‌كنيد؟
اعتقاد شخصي من اين است كه اگر اقتصاد مقاومتي و جهشي كه بايد در اين بخش داشته باشيم را دنبال كنيم، حوزه معدن جذاب‌تر از امروز خواهد شد و سرمايه‌گذاري بيشتري را در اين بخش شاهد خواهيم بود. هر نوع عوارض يا حتي افزايش حقوق دولتي را به عنوان دست‌اندكاران بخش معدن نمي‌پسنديم اما وقتي قانون‌گذار آن را وضع مي‌كند تمكين مي‌كنيم. با اين حال اعتقاد داريم اگر براي اين كار با بخش معدن مشورت مي‌شد و مجلس شوراي اسلامي از دلايلي مطلع مي‌شد، به طور قطع اين بحث راي نمي‌آورد.
سال ۹۲ (آغاز به‌كار دولت يازدهم) و سال ۹۶ (آغاز به كار دولت دوازدهم) را چطور مقايسه مي‌كنيد؟
اوايل دولت يازدهم شاهد بي‌توازني در زنجيره فولاد و همچنين ركود و توقف طرح‌هاي نيمه تمام در بخش معدن بوديم زيرا بحران جدي تحريم‌ها وجود داشت و شركت‌هاي خارجي با ايران ارتباط نداشتند. مشكل نقدينگي و توقف پروژه‌ها به اين دليل جدي بود. به دليل تغييرات مكرري كه در حوزه مديريت معدن اتفاق افتاده بود، سردرگمي و ناپايداري وجود داشت اما اكنون، هم پايداري وجود دارد و هم تمامي پروژه‌هاي نيمه‌تمام با كمك بخش خصوصي راه‌اندازي شده‌اند. از سويي ديگر توليد و صادرات در بخش معدن افزايش پيدا كرده است. از ۲۴ هزار ميليارد تومان پروژه نيمه تمام و شروع نشده در ابتداي دولت يازدهم در ايميدرو، اواخر سال ۹۶ بر اساس گزارشي كه اعلام شده است، ۸ هزار ميليارد تومان با همكاري بخش خصوصي و غيردولتي جذب منابع نقدي وجود داشته و ۳۲ هزار ميليارد تومان پروژه‌هاي نيمه تمام و جديدي را نيز با بخش غير دولتي و خصوصي آغاز كرده‌ايم. ايميدرو فصل جديدي از تعامل با بخش خصوصي را آغاز كرده است.
نظر خود را در اين باره بفرماييد.
اين موضوع، راه نجات ايميدرو و حوزه معدن و صنايع معدني بود زيرا ما محدوديت جدي منابع مالي داشتيم و با واگذاري اموال قابل تبديل اعم از معدن و صنايع معدني به حوزه رد ديون و سهام عدالت، نقدينگي وجود نداشت. اما از سوي ديگر يكي از بهترين روش‌هايي كه ايميدرو برگزيد اين بود كه بر اساس اصل ۴۴ خصوصي‌سازي و واگذاري، با مشاركت بخش خصوصي، واگذاري پروژه‌ها به بخش خصوصي انجام شد. ما بيش از ۵۱ طرح را مشاركت كرديم و اين كار باعث شد بتوانيم يك حركت رو به جلو انجام دهيم. سال ۹۶ براي ما سال بهتري بود اما اگر حمايت بيشتري از سوي دولت و مجلس شوراي اسلامي داشته باشيم و همكاري نزديك بخش معدن و سازمان ايميدرو به وقوع بپيوندد، مي‌توانيم تحرك وسيع‌تري را شاهد باشيم.
بخش معدن امروز بيش از گذشته مورد توجه قرار گرفته و بيشتر شناخته شده است. اين موضوع يك فرصت است يا تهديد؟
بايد در اينجا از همه رسانه‌ها به ويژه روزنامه صمت تشكر كنم. حركتي كه خبرنگاران و مطبوعات انجام دادند جاي قدرداني دارد. در ايميدرو نيز تلاش شده پاسخگوي مردم باشيم. اين موضوع براي ما يك فرصت است. امروز در تمامي مصاحبه‌هاي عام آمارهايي از وضعيت معدن و صنايع معدني داده مي‌شود. همچنين در سفرهاي رياست جمهوري و معاون اول به طور حتم يك پروژه معدني براي بهره‌برداري وجود دارد. براي نمونه در سفر اخير به بندرعباس بزرگترين پروژه‌اي كه بهره‌برداري شد پروژه صبا فولاد بود. اين موارد حاكي است كه بخش معدن بزرگ شده است اما از سويي ديگر بايد پذيرفت وقتي يك بخش بزرگ مي‌شود جوابگويي بسيار مشكل مي‌شود. اما موضوع مثبتي است زيرا ايرادها، نقدها و پيشنهادها موجب سرعت‌بخشي و اصلاحات مي‌شود.اگر نگاهي به نرخ واحدهاي معدني كه در بورس قرار دارند از جمله مس، فولاد، سنگ‌آهن و... بيندازيم خواهيم ديد برخي شركت‌ها تا ۱۰۰درصد يا بيشتر افزايش نرخ داشته‌اند يعني اگر كسي سهم يكي از اين واحدهاي معدني را مي‌خريد ۱۰۰ درصد سود مي‌كرد.
تشكيل شوراي اطلاع‌رساني در ايميدرو تا چه اندازه مي‌تواند در توسعه بخش معدن موثر باشد؟
ما در مرحله نخست، اطلاع‌رساني را انجام داديم اما به نظر مي‌رسد بايد بعد از ۴ سال يك بازتعريف از حوزه خودمان داشته باشيم. بايد ديد در چه قسمت‌هايي نقاط قوت داشته‌ايم تا آنها را تشديد كنيم و در چه قسمت‌هايي بايد دقت را افزايش داد. در نتيجه شوراي اطلاع‌رساني را راه‌اندازي كرديم تا با مشورت‌هايي كه انجام مي‌شود بتوان كار را بهتر اداره كرد. در ۴ سال نخست، نخبگان، مسئولان سياسي كشور، كارشناس‌ها، تحصيلكرده‌هاي رشته معدن و صنايع معدني و دانشجويان، مخاطبان مورد هدف سازمان ايميدرو بودند اما با توجه به شناخت‌مان، در ۴ سال بعد و در دولت دوازدهم هدف ايميدرو آشنايي بيشتر افكار عمومي و مردم با موضوع معدن و صنايع معدني و اهميت آن است. مشابه اين موضوع را مي‌توان در حوزه نفت مشاهده كرد. يك روزي نفت ويژه خواص جامعه بود اما امروز همه مردم انتظار دارند بر سر سفره‌هاي‌شان ناني از نفت ببينند. اميدوار هستيم يك روز مردم همين انتظار را از سازمان ايميدرو، بخش معادن و صنايع معدني داشته باشند.
سنگان لقب عسلويه معدني را از آن خود كرده است اما همچنان برخي مشكلات در اين منطقه به ويژه در حوزه زيرساخت از جمله آب، راه‌آهن و... وجود دارد. درحال‌حاضر وضعيت سنگان چگونه است؟
يكي از افتخارهاي دولت يازدهم و دوازدهم، فعال‌سازي حوزه سنگان است. فعال شدن اين حوزه و بهره‌برداري‌هايي كه در سال ۹۶ در اين منطقه انجام شد منجر به تحول منطقه سنگان شد. امروز بيش از ۴ هزار نفر به طور مستقيم مشغول به كار هستند و اين عدد در اشتغال غير مستقيم به ۱۵ هزار نفر مي‌رسد. در نتيجه تحول در منطقه سنگان بسيار چشمگير است. در واقع آينده خوبي در انتظار اين منطقه است. بديهي است مشكلاتي از نظر زيرساختي وجود دارد اما مسائل مربوط به گاز و برق به طور كامل حل شده است. در زمينه راه آهن نيز مشكل جدي وجود دارد. جلسه‌هاي متعددي در اين باره برگزار شده و قرار است راه‌آهن تحولي را در شبكه خود ايجاد كرده و ظرفيت ۸ ميليون تني حمل‌ونقل را كه قول داده است عملياتي كند. در حوزه آب نيز مشكل وجود دارد و وزارت نيرو همكاري كامل نداشته است. جلسه خوبي ميان وزير نيرو و وزير صنعت، معدن و تجارت و شركت زيرساخت سنگان برگزار شد و براي سرعت‌بخشي كارها قول‌هايي داده شد. اميدوار هستيم نتايج اين جلسه را تا يك ماه آينده ببينيم.
سيستان و بلوچستان به چه چشم‌اندازي دست پيدا مي‌كند؟
در سيستان و بلوچستان بحث راه‌آهن زاهدان به چابهار مطرح است كه درحال‌حاضر به طور جدي از سوي شركت راه‌آهن انجام مي‌شود اما نياز به نقدينگي دارند كه اميدوار هستيم با تامين آن سرعت اجرا بيشتر شود. در صورتي كه گاز و راه‌آهن به چابهار متصل شود، هاب منطقه ايجاد شده و آينده ارزشمندي براي كشور ايجاد مي‌كند. به تازگي نيز رئيس‌جمهوري در سفري كه به خراسان داشتند بحث راه‌آهن شرق ايران را مطرح كردند كه از خراسان رضوي به خراسان جنوبي و سيستان و بلوچستان مي‌رسد. اين كار نيز به معدن و صنايع معدني و همچنين همراهي و نزديكي به افغانستان كمك بسيار خواهد كرد و مي‌تواند يك تحول جدي در اين حوزه ايجاد كند.
با توجه به شرايط اقتصادي و ميزان تورمي كه ايجاد مي‌شود، وضعيت ايميدرو در سال آينده چگونه خواهد بود؟
پيش‌بيني ما اين است كه در سال ۹۷، وضعيت بهتر خواهد شد زيرا پيش‌زمينه‌هاي آن فراهم شده است اما در سال ۹۶ چند انتظار داشتيم كه در سال آينده محقق شود. طلب عمده‌اي از دولت بابت فروش اموال سازمان داشتيم كه انتظار داريم يا دولت پولش را بدهد يا از ما حمايت كند. از سويي ديگر ممكن است با محدوديت‌هاي مالي، گرفتاري‌هاي جديدي را براي پروژه‌هاي جديد داشته باشيم اما با تمام محدوديت‌ها با روش‌هايي كه تجربه كرديم در تلاش هستيم تا سال ۹۷ كمتر از سال ۹۶ موفق نباشيم.
چرا شركت پوسكو از ايران رفت؟
آخرين اطلاعاتي كه ما در اختيار داريم حاكي از آن است كه عمده سهام مديريتي آن را عربستان (شركت المعادن) خريداري كرده است. در نتيجه باعث شده همكاري آنها با ايران كمي مشكل شود. سفير كره از ما تقاضاي وقت ملاقات كرده زيرا رابطه ايران و كره نيز نزديك است. تعاملات بين‌المللي نكته بسيار مهمي است و اگر نتوانيم اين موضوع را مديريت كنيم سال ۹۷ براي اقتصاد كشور، سخت خواهد بود.
وضعيت سودآوري ما در شركت فولاد كويت (شركت مشترك) چگونه است؟
تنها سرمايه‌گذاري كه در سال ۱۳۸۰ در خارج از كشور انجام شد در زمينه فولاد كويت بود. در سال ۱۳۹۳ يك طرح توسعه در آن اجرا شد و ظرفيت ۶۰۰ هزار تن آن به يك ميليون و ۲۰۰هزار تن رسيد. در نتيجه سرمايه‌اي كه ايميدرو در آن داشت، در مدت ۳ سال گذشته با توجه به سودآوري، چندين برابر محقق شد.
شاهد برخي تغييرات مديريتي در حوزه‌هاي صنايع معدني هستيم. براي نمونه به يكباره آقاي بني‌اسدي جايگزين آقاي مرادعليزاده شد. دليل اين اتفاق‌ها چيست؟
تغييرات مديريتي، موضوع غيرمعمولي نيست. دوره مديريتي آقاي مرادعليزاده ۲دوره تمديد شد اما دوره جديد تغيير هيات مديره يا ابقا بود با دولت جديد همزمان شد. ايميدرو تعيين اعضاي هيات مديره ۲ شركت اصلي يعني فولاد مباركه و شركت مس را با مشورت و نظرخواهي از وزير انجام مي‌دهد. به هر حال با مشورت‌هاي انجام شده، اين جابه‌جايي انجام شد.
در جايي گفته بوديد جوان‌ها براي گرفتن پست مديريتي عجله نكنند. شما چه زماني را براي ورود جوانان درست مي‌دانيد؟
حضور جوانان حرف درستي است اما بايد منطقي باشد. يكي از افتخارهاي ما در ايميدرو آن است كه متوسط سن مديريتي در سازمان ۴۲ سال است. اين موضوع نشان مي‌دهد ما به اين بحث باور داريم اما مخالف آن هستم كه يك فرد پس از اتمام دوره دانشگاه در حوزه مديريت قرار بگيرد بلكه بايد مدتي كارآموزي كرده و تجربه كسب كند. براي برخي سمت‌ها نمي‌توان جوان‌سالاري را اجرا كرد. براي نمونه در حوزه ديپلماسي و سفيران خارجي نمي‌توان اين كار را انجام داد.
در آخر، يك خاطره براي خوانندگان ما تعريف كنيد.
يكي از خاطره‌هاي خوب من روزي بود كه پروژه‌هاي سنگان را بهره‌برداري كردم. در سال ۱۳۶۵ به اين منطقه رفته بودم. در آن روزها در آن منطقه عقب‌ماندگي بسيار بود اما اين بار شاهد رشد، توسعه و اشتغالزايي بودم. اين تصوير، خستگي چندساله را از من جدا كرد. خاطره‌هاي زيادي در دوران زندگي من وجود دارد. يكي ديگر از خاطره‌هاي خوب من مربوط به زماني است كه فرماندار نوشهر- چالوس بودم. دولت موقت (دولت بازرگان) بودجه‌اي را تخصيص داد تا يك روز پول نفت بين كشور تقسيم شود. اين پول به فرمانداري‌ها داده شد و ما در آنجا دفتري را به نام دفتر عمران ايجاد كرديم تا اين كار انجام شود. براي هر روستا يك كاري تعريف كرديم. يكي از لذت‌بخش‌ترين تصويرهاي آن روزها ساخت پلي بود كه مردم روستا در يك سوي رودخانه را به بخش ديگر در آن سوي رودخانه متصل مي‌كرد. يكي از زيباترين صحنه‌ها ديدن دويدن كودكان روي پل بود. همچنين زماني كه در عسلويه بودم، ۲ روستاي عسلويه و نخل تقي، آب لب‌شور داشتند. با حمايت ما بخش خصوصي در منطقه، سرمايه‌گذاري انجام داد و آب شيرين را براي كل منطقه تهيه كرد كه روز نخست، آب شيرين را براي همه مردم رايگان توزيع كرديم. اين لحظه‌ها از لذت‌بخش‌ترين لحظه‌هاي زندگي من بود كه شادي بچه‌ها را در حال خوردن آب‌شيرين مشاهده مي‌كردم. همچنين در عسلويه و در سال ۱۳۸۳ با همكاري كانون پرورش فكري كودكان براي تمامي بچه‌هاي عسلويه، بسته‌هاي عيدانه شامل نوشت‌افزار تهيه شد.
