تحول ديجيتال در بخش معدن و صنايع معدني، صرفاً يك پديده فناورانه نيست، بلكه بازطراحي بنيادي در شيوه خلق ارزش، تصميم‌سازي و حكمراني در كل زنجيره از اكتشاف تا بازار است. اين تحول با هدف رفع شكاف بهرهوري و رقابت‌پذيري (افزايش بهرهوري ۲۰ تا ۳۰ درصدي)، مديريت چالش منابع طبيعي (بهينه‌سازي مصرف آب و انرژي) و پاسخ به نياز شفافيت و حكمراني داده براي حضور در بازارهاي جهاني ضروري است. استفاده از ابزارهاي هوش مصنوعي، گامي موثر براي تبديل معدنكاري از يك صنعت سنتي و پرمخاطره به يك صنعت داده محور خودكار و پايدار است.
با ظهور فناوري نوين و كاربست آن در معادن و صنايع معدني در جهان و حركت به سمت ديجيتالي شدن و به منظور همسو بودن با دنيا و افزايش توان رقابتي و مقابله با چالش هاي حاصل از عدم ديجيتال سازي همچون نبود شفافيت در زنجيره ارزش، تصميم گيري بدون داده، پراكندگي اطلاعات و نبود حكمراني ديجيتال و همچنين تكاليف مندرج در ماده 107 قانون برنامه هفتم پيشرفت، تاكيد فراوان بر ارتقاي بهره وري و افزايش سهم اقتصاد رقومي (ديجيتال)، حركت به سمت كاربست اين فناوري هاي در بخش معدن بيش از پيش ضروري است.
در همين راستا، تدوين سند راهبردي تحول ديجيتال و نقشه راه در دستور كار ايميدرو بر پايه دو سناريوي مكمل و يك سناريوي جديد قرار گرفت.
1-سناريوي توسعه (طراحي ديجيتال از روز اول): استقرار زيرساخت‌هاي داده‌محور در طرح‌هاي جديد و پروژه‌هاي در حال احداث براي ايجاد معادن و واحدهاي فرآوري نسل جديد.
2- سناريوي نوسازي: ديجيتالي و هوشمندسازي تدريجي زنجيره‌هاي فعلي با تمركز بر بهرهوري، ايمني و پايداري.
3- سناريوي بازسازي : "ايجاد معدن و صنايع معدني هوشمند تاب آور و شفاف" با بهره گيري از فناوري هاي ديجيتال براي جبران خسارات وارده حاصل از جنگ تحميلي.
نقش راهبردي ايميدرو به عنوان نهاد سياست‌گذار، تنظيم‌گر و توسعه‌دهنده، محوري است. اين نقش شامل هدايت راهبردي، تنظيم‌گري و هماهنگي بين‌نهادي، توانمندسازي و تسهيل‌گري اجرايي، و نوآوري و يادگيري سازماني است.
چالش‌هاي كليدي:
- فناوري و زيرساخت: فقدان شبكه ارتباطي پايدار (به‌ويژه در نواحي دورافتاده)، نبود پلتفرم داده يكپارچه و ضعف در امنيت سايبري.
- حكمراني و نهادي: نبود چارچوب واحد حكمراني داده در سطح ملي و سازماني و تعدد نهادهاي تصميم‌گير.
- انساني و فرهنگي: مقاومت در برابر تغيير و كمبود نيروهاي متخصص ديجيتال.
هدف گذاري در نقشه راه براساس رويكرد سه‌لايه‌اي (راهبرد‌محور، عمليات‌محور و نتيجه‌محور) طراحي شده است. محورهاي راهبردي كلان كه ستون‌هاي اصلي سرمايه‌گذاري هستند، عبارتند از:
- حكمراني ديجيتال و سياست‌گذاري داده‌محور
- معماري داده، امنيت و تاب‌آوري
- معدنكاري و عمليات هوشمند با استقرار پلتفرم هاي هوشمند معدني، صنايع معدني، ايمني و مانيتورينگ معادن زغال سنگي و مديريت ناترازي انرژي (EMS)
- ايجاد اكوسيستم نوآوري، امنيت و هوشمندسازي براي ارتقاي فرهنگ و سواد ديجيتال و ايجاد آزمايشگاه‌هاي پيشرو براي (صنعت – دانشگاه – فناوري).
در چارچوب اجراي اهداف سند و حركت به سمت ديجيتالي شدن و ايجاد بخش معدن و صنايع معدني هوشمند و پايدار، شفاف و تاب آور در جهت كاهش مصرف و افزايش بهره وري و تاب آوري، بر اين باوريم كه هر تصميم معدني بر پايه داده، هر سرمايه گذاري بر مبناي شفافيت و هر اشتغال در مسير توسعه پايدار رقم خواهد خورد.
